Menu

Succesfactoren burgerparticipatie / coproductie

Onlangs las ik een bericht waarin werd gesteld dat reputatie een betere motivator is om burgers aan te zetten tot positief maatschappelijk gedrag dan financiële prikkels. Deze conclusie komt uit een onderzoek van de Harvard University onder duizend Amerikaanse burgers in een ecologisch programma.


De onderzoekers Erez Youli, Moshe Hoffman, David Rand en Martin Nowak stelden vast dat financiële voordelen proefpersonen wel aanzetten succesfactoren burgerparticipatietot deelname aan een programma over energiebesparing, maar wanneer op reputatie wordt gestuurd, blijken nog betere resultaten gehaald te worden. Uit het bericht blijkt dat het hier gaat om de persoonlijke reputatie van individuele burgers.

Kort en populair samengevat luiden de belangrijkste conclusies uit het onderzoek: burgers nemen onder andere deel aan maatschappelijke programma’s om zo in de ogen van buren in aanzien te groeien. Deelname betekent gezien worden als een maatschappelijk betrokken burger. Om een maatschappelijk programma tot een succes te maken is het dus belangrijk om duidelijk te maken voor wie het programma bedoeld is en wie er aan deelnemen.

10 AANBEVELINGEN
In veel wijken en buurten waar gemeenten, welzijnsorganisaties en woningcorporaties werkzaam zijn, is de participatiegraad laag. Het is niet eenvoudig om mensen te betrekken bij bijvoorbeeld maatschappelijke programma’s en wijkverbeteringstrajecten. Mede op basis van de resultaten van bovengenoemd onderzoek vindt u hieronder een aantal aanbevelingen dat de kans op succes vergroot.

1. Persoonlijke benadering
Om bewoners te motiveren een bijdrage te leveren, is het belangrijk om ze persoonlijk te benaderen. Mensen uitsluitend oproepen per brief, via een website of facebook, scoort vele malen lager dan door middel van persoonlijk contact. Bij persoonlijk contact is het mogelijk om direct in te spelen op de emotionele kansen en bedreigingen, leren mensen elkaar kennen en ontstaat vertrouwen. En mensen die elkaar kennen en vertrouwen zijn eerder bereid om iets voor elkaar te doen.

2. Gebruik opinionleaders
Om bewoners te motiveren is het verstandig om anderen voor je karretje te spannen. Als gelijkgestemden, buurtbewoners of mensen met eenzelfde sociaal-culturele achtergrond beweren dat het goed is om aan een project deel te nemen, dan is de impact vele malen groter dan wanneer een professional diezelfde oproep doet. Dit fenomeen komt voort uit de identificatiedrang van mensen. Mensen ontlenen status aan anderen, willen graag in de nabijheid van die ander gezien worden of in ieder geval met hem of haar in verband gebracht worden: je bent, wie je kent.

3. Communiceer over het project en over de deelnemers
Onbekend maakt onbemind. Mensen moeten weten van het bestaan van het project. Wat houdt het in, wat kan het voor de buurt betekenen en wat kan het voor hen persoonlijk opleveren. Zoals uit het eerder genoemde onderzoek naar voren komt, heeft het persoonlijk belang doorgaans geen betrekking op financiële of andere harde voordelen, maar meestal op de persoonlijke reputatie van betrokkenen. Het feit dat je daarmee je verbondenheid toont en jezelf kunt associëren met anderen, is vaak voldoende. Daarom is het belangrijk om ook duidelijk te maken wie deelnemen aan het project. Pas dan kun je maximaal profiteren van de identificatiedrang van mensen.

4. Maak gebruik van formele en informele groepen
Mensen horen graag ergens bij. In de praktijk zien we vaak dat de buurt slechts in beperkte mate tegemoet komt aan die behoefte. De sociale cohesie in de buurt is vaak beperkt. De buurt vertoont dikwijls de trekken van een ‘defended neighborhood’ die psychologische bescherming biedt tegen een boze buitenwereld. Daarom is het vaak effectiever om de aandacht te richten op bijvoorbeeld een kerkgemeenschap, een groep hangjongeren of een vereniging. Het (in)formele lidmaatschap van een groep geeft aanzien, sociale contacten en zekerheden.

5. Houd initiatieven klein en overzichtelijk
Initiatieven van bewoners beginnen vaak enthousiast maar waaien snel over. Mensen beschikken tegenwoordig niet meer over de lange adem die nodig is om zich te binden aan complexe projecten met een lange doorlooptijd. Daarom is het noodzakelijk om te zorgen dat initiatieven kleinschalig en overzichtelijk zijn en met een korte doorlooptijd. Soms is het daarom wenselijk om een project op te delen in kleine deelprojecten. Daarbij is het wel van belang om het aantal projecten en daarmee overkill, te voorkomen. Vele kleine stapjes, maken samen ook een grote voorwaartse beweging; vijftig maal 2% is uiteindelijk ook 100%.

6. Benoem één regisseur
Projecten zijn vaak afhankelijk van meerdere partijen en instanties en dat maakt ze kwetsbaar. Mede hierdoor zijn ze complex en stroperig. Burgers hebben behoefte aan een duidelijke structuur met korte communicatielijnen. Daarom is het wenselijk om bij ieder project te werken met een vaste contactpersoon. Eén persoon die de regie voert, initiatieven neemt, stuurt en zo nodig knopen doorhakt. Dat vraagt om een gemeenschappelijke visie van alle betrokken instanties, een duidelijk gemeenschappelijk doel en veel wederzijds vertrouwen. Dat ontstaat doorgaans niet vanzelf. De regisseur moet zorgen voor een permanente dialoog tussen professionals en moet gericht sturen op die gemeenschappelijke visie.

7. Zorg voor gedragen initiatieven
De basis voor een succesvolle coproductie ligt vaak in initiatieven die voortkomen uit de groep zelf. Alleen als initiatieven, inclusief de wijze van aanpak, voortkomen uit de burgers zelf, hebben ze kans van slagen. Bewoners zitten niet te wachten op van bovenaf ‘gedropte’ en ‘voorgekookte’ projecten. Willen we dat er iets gebeurt, dan moeten we zoveel mogelijk gebruikmaken van ideeën van mensen zelf. Professionals vervullen daarbij slechts een initiërende, voorwaardenscheppende en stimulerende rol. Daarbij geldt wel dat daadkracht en een goede stijl van communiceren bij professionals in hoge mate bepalen of burgers zelf ook actief worden.

8. Streef naar een brede participatie
Vaak wordt door professionals gewerkt met bewonerscommissies of men streeft juist naar draagvlak bij de gehele groep, buurt of wijk. In de praktijk blijkt dit weinig succesvol. Bewonerscommissies vormen geen goede afspiegeling van de (behoeften en belangen van) bewoners in een wijk. Draagvlak bij alle leden van de groep of bij alle bewoners van de buurt/wijk, is onhaalbaar en een illusie. Veel effectiever is het om per project te zoeken naar mensen die daaraan een bijdrage kunnen en willen leveren. Dankzij de inzet van deze zogenaamde ‘vitale coalities’ ontstaat een duurzame basis met op termijn een groter effect op het niveau van de buurt / wijk.

9. Professional, ben zichtbaar en toegankelijk
Als professional is het belangrijk om zoveel mogelijk deel uit te maken van de buurt, wijk of groep. Alleen door ‘één van hen’ te worden, ontstaat vertrouwen en is het mogelijk om van binnenuit en van onderop te werken aan participatie. Dat vraagt om een vrijwel permanente aanwezigheid in de buurt, de wijk of bij de groep. Dat vraagt bovendien om een onbevooroordeelde houding, empathie en een opstelling die uitgaat van de mens achter de buurtbewoner, achter de jongere, achter de allochtoon, achter de….. Zorg dat je als professional zichtbaar bent en voorkom bovendien wisselingen.

10. Besteed aandacht aan jongeren en allochtonen
Het is vaak moeilijk om etnische minderheden en jongeren te betrekken. Zij verkeren vaak in het isolement van hun eigen sociaal-culturele netwerk. Omdat het moeilijk is ze te betrekken, worden ze vaak vergeten. Het gevolg is dat het zelfbeeld van ‘wij deugen niet’ en ‘er wordt toch niet naar ons geluisterd’ versterkt. Door de eerder genoemde aanbevelingen ook op deze groepen toe te passen, zijn ook bij hen successen te behalen. Zoals bij andere groepen, geldt hier wellicht in versterkte mate het uitgangspunt: neem de tijd.

Laatst aangepast opdonderdag, 30 oktober 2014 08:30

Gerelateerde items (op tag)

Meer in deze categorie: Leidingevende geeft maar 1% leiding »

Laat een reactie achter

Zorg ervoor dat u de verplichte (*) velden invult waar dit is aangegeven. HTML code is niet toegestaan.

Log In

Log in with Facebook

Wachtwoord vergeten? / Gebruikersnaam vergeten?