Menu

Organisatie bij wijkvernieuwing

Wijkvernieuwingsprojecten worden soms gekenmerkt door een geringe slagvaardigheid. Een belangrijke oorzaak hiervan wordt gevormd door de tegenstrijdige belangen van betrokken partijen, zoals: gemeenten, woningcorporaties, politiek, welzijnsorganisaties en aannemer. Tegenstrijdige belangen die een integrale aanpak schier onmogelijk maakt.
Daarnaast wordt de structuur en de cultuur van de projectorganisatie gekenmerkt door tweeslachtigheid: los waar mogelijk en strak waar nodig. Deze tweeslachtigheid is onvermijdelijk, maar is soms tevens de oorzaak van een weinig effectieve aanpak. Het vraagt om krachtig leiderschap en pleit voor een volledig onafhankelijke projectorganisatie.

De tweeslachtigheid vertaalt zich in twee organisatievormen: een mechanistitsche organisatie en een organische organisatie.

Mechanistische organisatie
Afspraken over de manier waarop het vernieuwingsproces wordt georganiseerd en geleid, moeten deels aan het begin én op een gestructureerde wijze tot stand komen. Een aantal onderwerpen moet bij de start worden uitgewerkt en vastgelegd. Dat geldt bijvoorbeeld voor het gewenste eindresultaat, de verdeling van de kosten en de investeringen. Taken, verantwoordelijkheden en bevoegdheden die bij de verschillende rollen horen moeten eveneens aan het begin worden beschreven. Afspraken over de overlegfrequentie, de overlegstructuur en de samenstelling van de verschillende overlegorganen moeten eveneens vooraf tot stand komen. Ook over randvoorwaarden en planning moeten in de beginfase afspraken gemaakt worden. Natuurlijk kunnen in de loop van het proces omstandigheden veranderen, waardoor afspraken moeten worden bijgesteld. Geen probleem, mits er consensus bestaat, de aanpassingen goed worden vastgelegd en iedereen daarvan op de hoogte is.
De genoemde structuurelementen zijn kenmerkend voor een zogenaamde mechanistische organisatie. Ze vragen om een rollencultuur. Er is sprake van duidelijke taken, verantwoordelijkheden en bevoegdheden. Begrippen zoals centraal gecoördineerd, functioneel en kostenbewust passen bij deze structuur en cultuur.

Organische organisatie
Wijkvernieuwing vraagt tegelijkertijd om een organische organisatie. Dat betekent relatieve kleinschaligheid, decentralisatie, nauwelijks wijkvernieuwingformalisatie en veel innovatiekracht. Kortom, ruimte voor een iteratief proces met voldoende mogelijkheden en vrijheid om in te spelen op kansen en bedreigingen.
Bij deze structuur hoort een zogenaamde persoonscultuur. Het individu staat centraal. Er is sprake van een professionele omgeving met redelijk autonome organisaties en betrekkelijk veel beslis- en handelingsruimte voor individuele deskundigen. Decentraal en democratisch zijn de typeringen die hier van toepassing zijn.


Organisch domineert

Mede als gevolg van ons ‘poldermodel’ en het gebrek aan een projectmatige aanpak als basis, is er vaak sprake van een ‘organische dominantie’.
Partijen voeren op basis van vrijblijvendheid oriënterende gesprekken. Ideeën worden uitgewisseld, eindbeelden ontstaan, gesprekspartners leren elkaar kennen en er ontstaat vertrouwen. Op basis hiervan vindt de verdere planontwikkeling plaats. Er is onvoldoende aandacht voor de mechanistische aspecten. Stevige discussies over de organisatieaspecten, uitgangspunten en randvoorwaarden verdwijnen naar de achtergrond.
Dat resulteert in te weinig ‘harde’ afspraken aan het begin van het proces en na verloop van tijd in discussies over onderwerpen die al lang geregeld hadden moeten zijn.
Gevolg: misverstanden, wantrouwen en een moeizaam proces.

Belang krachtig leiderschap
Het is de tweeslachtigheid van een mechanistische en organische structuur die vaak ten grondslag ligt aan een falende projectorganisatie en derhalve een weinig slagvaardig vernieuwingsproces. Deze tweeslachtigheid kan uitsluitend overbrugd worden door krachtig procesmanagement en een goede sturing. Een manager die de teugels laat vieren als daartoe de mogelijkheid bestaat, maar die ze strak aanhaalt als de mechanistische aspecten onder druk komen te staan.
Samenvattend kunnen we stellen dat voor een succesvolle stedelijke vernieuwing geldt: ruimte waar mogelijk, harde afspraken en regels waar nodig.

Laatst aangepast opdonderdag, 04 december 2014 10:23

Laat een reactie achter

Zorg ervoor dat u de verplichte (*) velden invult waar dit is aangegeven. HTML code is niet toegestaan.

Log In

Log in with Facebook

Wachtwoord vergeten? / Gebruikersnaam vergeten?