Menu

Interactieve planvorming

Van goede gewoonte naar beter plan en proces
Het is tegenwoordig eerder regel dan uitzondering dat belanghebbenden betrokken worden bij de ontwikkeling en uitvoering van grootschalige projecten. Gemeenten, provincies, woningcorporaties, waterschappen en andere maatschappelijke organisaties halen het niet meer in hun hoofd om ingrepen die direct van invloed zijn op de leefomgeving van mensen, eenzijdig vorm te geven en uit te voeren.

Een goede gewoonte zou je zeggen. En, dat is ook zeker het geval, mits de overwegingen voor interactieve planvorming gebaseerd zijn op de juiste argumenten en op voorwaarde dat de participatie plaatsvindt volgens de regels van het spel.

Bij interactieve planvorming moet het gaan om betere plannen en een beter proces. Deze uitgangspunten vormen echter lang niet altijd de leidende principes. Inzicht in de doelstellingen, randvoorwaarden en mogelijkheden is daarbij absoluut noodzakelijk.

Achteraf inspreken versus vooraf betrekken
Bij de meeste grootschalige projecten kennen we publiekrechtelijke procedures die inspraak van burgers mogelijk maken. De mogelijkheid om op deze wijze je stem te laten horen, is zonder meer goed. Echter, op het moment van de inspraak zijn de plannen veelal in een vergevorderd stadium. De inspraak biedt de mogelijkheid om je stem te verheffen tegen iets wat de opdrachtgever eigenlijk al voornemens is uit te voeren. Beter is het om in een vroeg stadium belanghebbenden te betrekken. Daardoor ontstaan plannen die beter aansluiten bij de wensen van partijen en neemt bovendien de kans op vertragende juridische procedures af.

Sturen op vooraf vastgestelde ijkpunten
Een effectief interactief proces komt echter uitsluitend tot stand als je sturing geeft aan het proces. Dat betekent dat je vooraf duidelijk moet
interactieve planvormingvaststellen wie, waarover en in welke mate mag meepraten. Doe je dat niet, dan ontaardt het proces in langdradige overleggen waarin uiteindelijk de emotie de boventoon voert en het gewenste resultaat niet tot stand komt. Hieronder vindt u enkele handvatten voor het sturen van het proces.

Doelstellingen interactief proces
Om te beginnen is het goed om van te voren vast te stellen wat je met een interactief proces wilt bereiken. De geformuleerde doelstellingen dienen als een permanente toetssteen voor de inhoud en vorm van het proces. Op het moment dat je de doelstelling(en) uit het oog verliest, dwaal je af van de gewenste richting. Het kost over het algemeen veel energie om van dit dwaalspoor weer op het rechte pad terecht te komen.In algemene termen kunnen de doelstellingen van een interactief proces als volgt worden samengevat:

* Betere inhoudelijke plannen;
* Beter planvormings- en realisatieproces;
* Verbetering van de relatie met belanghebbende partijen;
* Vergroting van het draagvlak voor de plannen;
* Beter imago voor de initiërende en regisserende partij(en).

Als het ernaar uitziet dat minimaal drie van de genoemde doelstellingen niet gehaald worden, is een heroriëntatie en bijsturing noodzakelijk. Die bijsturing kan uiteindelijk betekenen dat ervoor gekozen wordt om het proces niet in een interactieve vorm te laten plaatsvinden.

Randvoorwaarden interactief proces
Interactieve planvorming is alleen effectief indien toegepast bij projecten, d.w.z. (proces)onderdelen met een concreet eindresultaat en een duidelijk begin en einde. Kortom, de opmerking: “De herstructurering van deze woonwijk of de ontwikkeling van dit gebied vindt plaats volgens een interactief proces”, is in feite onzin. Het zoveel mogelijk toepassen van interactiviteit binnen een ontwikkeling als geheel, kan natuurlijk een uitgangspunt zijn. In de praktijk werkt het echter alleen op het niveau van concrete (deel)projecten. Maar, niet ieder (deel)project leent zich voor een interactieve aanpak. Om een participatieve benadering mogelijk te maken, moet in ieder geval aan de volgende voorwaarden zijn voldaan.

Keuze interactiemodel
Als duidelijk is dat het project zich leent voor een interactief proces is het vervolgens noodzakelijk om de mate van interactiviteit vast te stellen. Hierbij onderscheiden we drie varianten met elk hun eigen voor- en nadelen.

Model                                 Voordelen                             Nadelen                                                    Communicatie                                                  

Inspraakmodel

Belanghebbenden kunnen alleen gebruikmaken van formele inspraakmogelijkheden

* Snelle voortgang, mits er geen juridische procedrues worden gestart.
* Inhoud in eigen hand opdrachtgever
* Relatie intitiatiefnemer en belanghebbenden wordt mogelijkerwijs verstoord.
* Weinig kans op draagvlak.
* Zelfverzekerdheid en vastbeslotenheid initiatiefnemer noodzakelijk

Massamediaal (advertenties, posters, facebook, twitter, website, etc.)

 ↓

 

 

 ↓

 

 

 

 ↓

 

 ↓

 

 ↓

 

Persoonlijk (gesprekken, workshops, discussiebijeenkomsten, excursies, etc.)

 

 

 

 

Consultatiemodel

Hierbij bestaan 2 vormen:

a. Toetsen
Belanghebbenden krijgen de mogelijkheid om voorstellen te toetsen aan hun eigen ideeën en behoeften.

b. Meedenken
Belanghebbenden krijgen de gelegenheid om eigen ideeën en wensen in te brengen, deze worden 'meegenomen' in de plannen en uitvoering.

* Grotere kans op draagvlak
* (inhoudelijke) toonzetting van discussie
* Draagvlak in fase van uitwerking onzeker

Coproductiemodel

Belanghebbenden dragen op basis van gelijkwaardigheid bij aan proces en inhoud; opdrachtgever en belanghebbenden maken samen resultaat.

* Meeste kans op draagvlak
* Grootste inbreng m.b.t. inhoud en proces
* Vaak snelle formele besluitvormingsprocedures
* Gezamenlijk eindproduct 

* Resultaat vaak behoudend omdat er sprake is van concessies
* Vereist goed procesmanagement
* Arbeidsintenstief
* In aanvang landurig traject
Laatst aangepast opvrijdag, 24 oktober 2014 14:02
Meer in deze categorie: « Sociale media Krachtenveldanalyse »

Laat een reactie achter

Zorg ervoor dat u de verplichte (*) velden invult waar dit is aangegeven. HTML code is niet toegestaan.

Log In

Log in with Facebook

Wachtwoord vergeten? / Gebruikersnaam vergeten?